Ўзбекистонда олий таълим тизимига оид янги низом давлат рўйхатидан ўтказилди. Ҳужжат таълим жараёнидан тортиб молиявий муносабатларгача бўлган барча асосий йўналишларни қайта белгилаб, университетларга мустақиллик ва талабаларга кенг имкониятлар берилишини назарда тутади.
Адлия вазирлиги томонидан давлат рўйхатидан ўтказилган (№3807, 2026 йил 3 апрель) янги низомга кўра, Ўзбекистонда олий таълим тизими тубдан янгиланмоқда.
Янги тартибга мувофиқ, олий таълим икки босқич — бакалавриат ва магистратура орқали амалга оширилади. Бакалавриат таълими камида 3 йил этиб белгиланди. Шу билан бирга, сиртқи ва кечки таълим шаклларида ўқиш муддати кундузги таълимга нисбатан узоқроқ бўлади:
— сиртқи таълимда камида 1 йилга;
— кечки таълимда камида ярим йилга узайтирилади.
Таълим шакллари ҳам кенгайтирилмоқда. Энди талабалар кундузги, масофавий, дуал ва инклюзив таълим форматларида таҳсил олиш имкониятига эга бўлади.
Талабаларга янги ҳуқуқлар
Янги низом талабалар ҳуқуқларини сезиларли даражада кенгайтирди. Жумладан, улар:
— таълим сифатини ошириш бўйича таклиф киритиш;
— таълим жараёни муҳокамаларида иштирок этиш;
— кутубхона ва ахборот ресурсларидан бепул фойдаланиш;
— халқаро алмашинув дастурларида қатнашиш;
— раҳбарият қарорлари устидан шикоят қилиш;
— ўқиш билан бирга ишлаш;
— кундузги таълимда стипендия олиш ҳуқуқига эга бўлади.
Шу билан бирга, талабалар ички тартиб-қоидалар ва одоб-ахлоқ нормаларига риоя қилиш мажбуриятини ҳам сақлаб қолади.
Европа тизимига мослашув
Таълим жараёни миллий кредит-модуль тизими асосида ташкил этилиб, у Европа кредит трансфер тизимига (ECTS) мослаштирилади. Бу эса ўзбек дипломларининг халқаро миқёсда тан олинишига хизмат қилиши кутилмоқда.
Университетларга мустақиллик
Янги низомга кўра, олий таълим ташкилотларига академик, ташкилий ва молиявий мустақиллик берилади. Бу университетларга ўз ўқув дастурларини мустақил шакллантириш, иш берувчилар билан ҳамкорликда кадр тайёрлаш ва бозор талабларига мослашиш имконини яратади.
Айниқса, ўқув дастурларини иш берувчилар билан биргаликда ишлаб чиқиш талаби битирувчиларнинг меҳнат бозорида рақобатбардошлигини оширишга қаратилган.
Янги низом олий таълим тизимини халқаро стандартларга яқинлаштириш, университетлар мустақиллигини ошириш ва талабаларнинг ролини кучайтиришга қаратилган. Аммо унинг амалий натижалари — айниқса таълим сифати ва иш билан таъминлашга таъсири — вақт синовидан ўтиши керак бўлади.




