Ўзбекистон ва Туркия савдо, ижтимоий таъминот ва тадбиркорлик соҳаларида бешта келишув имзолади. Бу ҳужжатлар оддий фуқаролар ҳаётига қандай таъсир қилади? Айниқса, Туркияда йиллаб меҳнат қилган ўзбекистонликларнинг пенсия ва ижтимоий суғурта ҳуқуқларида нима ўзгаради?
29 октябрь куни Анқарада Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев ва Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўғон ўртасидаги музокаралар якунида бешта келишув имзоланди.
Ҳужжатлар савдо, божхона, ижтимоий таъминот ва бизнес соҳаларида ҳамкорликни кенгайтиришга қаратилган.
Келишувлар орасида оддий фуқаролар учун энг аҳамиятлиларидан бири — ижтимоий таъминот соҳасидаги битим.
Масалан, Ўзбекистон фуқароси 10 йил Туркияда расмий ишлади ва ижтимоий суғурта бадалларини тўлади. Кейин Ўзбекистонга қайтди. Хўш, унинг Туркиядаги меҳнат фаолияти пенсия тайинлашда ҳисобга олинадими?
Янги келишув айнан шундай масалаларни тартибга солишга хизмат қилиши мумкин.
Бироқ ҳужжатнинг тўлиқ шартлари ҳозирча маълум эмас. Шунинг учун Туркияда ишлаган йиллар Ўзбекистонда пенсия стажига автоматик қўшилади, деб айтишга эрта.
Шунингдек, келишув аввалги йилларда Туркияда ишлаган фуқароларга ҳам татбиқ этиладими, ижтимоий суғурта тўловлари қандай ҳисобланади ва ҳужжат қачон кучга киради — бу саволларга аниқ жавоб йўқ.
Икки давлат имтиёзли савдо тўғрисидаги келишувга ҳам ўзгартириш киритди.
Бу айрим товарлар учун божхона имтиёзларини кенгайтириш имконини беради. Натижада Туркиядан келтириладиган маҳсулотларнинг импорт харажатлари камайиши мумкин.
Аммо бу Туркия кийим-кечаклари, маиший техникаси ёки бошқа маҳсулотлар албатта арзонлашади дегани эмас. Чакана нархлар транспорт харажатлари, валюта курси ва савдогарларнинг устамасига ҳам боғлиқ.
Шунингдек, Шавкат Мирзиёев туркий давлатлар ўртасида ID карта орқали сафар қилиш имкониятини кенгайтиришни таклиф қилди.
Янги иш ўринлари очиладими?
Президентлар тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш бўйича юқори даражадаги кенгаш ташкил этишга келишиб олди.
2025 йилда икки давлат ўртасидаги савдо ҳажми 3,1 миллиард долларга етган. Томонлар уни 5 миллиард долларга оширишни мақсад қилмоқда.
Инвестициялар кўпайиши янги корхоналар ва иш ўринлари очилишига хизмат қилиши мумкин. Бироқ ҳозирча қанча иш ўрни яратилиши ва уларнинг қанчаси Ўзбекистон фуқароларига тўғри келиши аниқ эмас.
Давлатлараро битимларнинг аҳамияти фақат уларнинг имзоланишида эмас, балки амалда қандай ишлашида.




