Инвесторлар 100 миллион доллардан ортиқ товон талаб қилаётганди
Ўзбекистон Миллий банки билан молиявий низога борган Solfy финтех компанияси атрофидаги можаро халқаро тус олмоқда. Компаниянинг Россиядаги раҳбари Москвада ушланди, Ўзбекистондаги директори эса март ойидан буён ҳибсда. Хорижий инвесторлар Ўзбекистонга қарши халқаро арбитражга мурожаат қилган.
12 октябрь куни Москвадаги Шереметьево аэропортида Беларус фуқароси, Solfy RUS компанияси бош директори Андрей Басуев Ўзбекистон ташаббуси билан эълон қилинган давлатлараро қидирув асосида ушланган.
Бу ҳақда 14 октябрда Лондонда ўтказилган матбуот анжуманида халқаро Amsterdam & Partners LLP юридик фирмаси маълум қилди.
Фирмага кўра, Ўзбекистон ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлари Басуевни ўзлаштириш, фирибгарлик ва қасддан тўловга қобилиятсизлик ҳолатларида айбламоқда. Уни қидирувга бериш тўғрисидаги қарор 25 сентябрда, инвесторларнинг Ўзбекистонга қарши халқаро арбитраж даъвоси рўйхатга олинганидан икки кун кейин қабул қилинган.
Solfy Ўзбекистон бозорига 2020 йилда кирган. Компания Миллий банк билан ҳамкорликда аҳолига товарларни фоизсиз бўлиб тўлаш имконини берувчи карталарни жорий этишни режалаштирган.
2021 йилда ҳамкорлик шартномаси имзоланган, 2022 йилда карталар чиқарила бошлаган. Дастлаб лойиҳа доирасида бир миллиондан ортиқ карта муомалага чиқариш режалаштирилган.
Бироқ 2023 йил охирига келиб томонлар ўртасида молиявий келишмовчиликлар юзага келган.
Миллий банк Solfy шартнома бўйича мажбуриятларини бажармаганини билдирган. Компания эса банкни ҳамкорлик шартларини бузганликда айблаган.
2024 йил декабрда Тошкент туманлараро иқтисодий суди Миллий банк манфаатидаги даъвони қаноатлантирган. Кейинги суд жараёнлари натижасида Solfy зиммасига банк фойдасига 21,32 миллиард сўм қарздорлик ва пеня тўлаш мажбурияти юклатилган.
Компания директори ҳибсда, инвесторлар арбитражга мурожаат қилган
2026 йил март ойида Solfy компаниясининг Ўзбекистондаги директори Ўктам Ҳасанов жиноят иши доирасида ҳибсга олинган.
Инвесторлар буни Миллий банк билан тижорат низоси ортидан бошланган босим сифатида баҳоламоқда.
Amsterdam & Partners юридик фирмасининг иддаосига кўра, Миллий банк 2024 йилда компаниянинг 70 фоиз улушини товон тўламасдан Ўзбекистон томонига ўтказишни талаб қилган. Инвесторлар бунга рози бўлмаганидан кейин жиноий таъқиб бошлангани айтилмоқда.
Сентябрь ойида Solfy инвесторлари — россиялик тадбиркор Максим Полетаев ва Solfy RUS компанияси Ўзбекистонга қарши Инвестиция низоларини ҳал этиш бўйича халқаро марказга (ICSID) мурожаат қилган.
Инвесторлар Ўзбекистондан 100 миллион доллардан ортиқ компенсация талаб қилмоқда. Улар мамлакатни Россия билан тузилган инвестицияларни ўзаро ҳимоя қилиш тўғрисидаги битимни бузишда айбламоқда.
Бироқ бу сумма ҳозирча инвесторларнинг талаби ҳисобланади. Халқаро арбитраж низо юзасидан якуний қарор чиқармаган.
14 октябрда Лондонда ўтказилган матбуот анжуманида Amsterdam & Partners асосчиси Роберт Амстердам Ўзбекистон ҳукуматини хорижий инвесторларга босим ўтказишда айблади.
Унинг фикрича, тижорат келишмовчилиги жиноий таъқибга айлантирилмаслиги керак.
Юридик фирма можарони АҚШ давлат котиби Марко Рубионинг Ўзбекистонга режалаштирилган ташрифи арафасида кўтарди.
Фирма Ўктам Ҳасановни озод қилиш, Андрей Басуевга нисбатан қидирув ва экстрадиция ҳаракатларини тўхтатиш ҳамда халқаро арбитраж жараёнида иштирок этишни талаб қилмоқда.
Ўзбекистон Миллий банки ўз навбатида Solfy шартнома бўйича молиявий мажбуриятларини бажармаганини таъкидламоқда.
Банк манфаатларини ҳимоя қилувчи Британиянинг Grosvenor Law юридик фирмаси 2026 йил июнда Ўзбекистон судларининг қарорларини Англияда ижро эттириш чоралари кўрилаётганини маълум қилган.
Шундай қилиб, можарода икки хил ҳуқуқий позиция мавжуд. Миллий банк иқтисодий суд қарорларига таянмоқда, инвесторлар эса тижорат низоси жиноий таъқибга айлантирилганини иддао қилмоқда.
Ҳозирча Андрей Басуевнинг ушланиши ва инвесторларнинг 14 октябрдаги айбловлари юзасидан Ўзбекистон ваколатли органларининг янги расмий муносабати маълум эмас.
Басуевга нисбатан айбловлар бўйича якуний суд ҳукми чиқарилмаган, уни Ўзбекистонга экстрадиция қилиш масаласи ҳам ҳал этилмаган.




