Аёл электрошокер билан қийноққа солиб, урушни танлашга мажбурланган
Россия қамоқхоналарида ҳибсга олинган марказий осиёлик мигрант аёлларга “танлов” таклиф қилинмоқда: узоқ йиллик қамоқ ёки Украинадаги урушда хизмат қилиш эвазига озодлик. Инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари буни ихтиёрий қарор эмас, балки босим ва қўрқитишга асосланган мажбурлаш деб баҳоламоқда.
Россиянинг Украинага қарши уруши тўртинчи йилга кирган бир пайтда, фронтдаги йўқотишлар ва янги сафарбарликка бўлган ижтимоий қаршилик кучаймоқда. Шу шароитда Россия ҳокимияти одам ресурсларини тўлдириш учун тобора хавфли ва баҳсли усулларга мурожаат қилмоқда. Улардан бири — қамоқхоналар ва тергов изоляторларини уруш учун кадрлар манбаига айлантириш.
Бу амалиётда энг ҳимоясиз қатлам сифатида марказий осиёлик мигрант аёллар кўзга ташланмоқда.
“Танлов” қандай ишлайди?
Россияда ҳибсга олинган ёки судни кутаётган аёлларга аниқ шарт қўйилади: 10–15 йилгача озодликдан маҳрум этилиш ёки Россия армияси сафида Украинада хизмат қилиш.
Расман бу хизмат “ихтиёрий” деб аталади. Аммо амалда аёллар калтаклаш, электрошок, таҳдид, овқатдан маҳрум қилиш каби босимлардан кейин бу қарорни қабул қилишга мажбур бўлаётгани айтилмоқда. Инсон ҳуқуқлари фаолларига кўра, бу шароитда қилинган танловни эркин қарор деб баҳолаб бўлмайди.
Нима учун айнан марказий осиёлик аёллар?
Мутахассислар буни бир нечта омил билан изоҳлайди:
• улар хорижий фуқаро бўлгани учун ҳуқуқий ҳимояси заиф;
• кўпчилиги иқтисодий қийин аҳволда;
• адвокат ва жамоатчилик қўлловига етиши чекланган;
• қамоқхоналарда ташқи ахборот манбаларига чиқиш деярли йўқ.
Бундай шароитда “бир йил хизмат — озодлик ва пул” деган таклиф кўплаб аёллар учун ягона чиқиш йўлидек кўринади.
Фронт орти ёки фронт ўзи?
Россия расмийлари аёллар жангга юборилмаётганини, улар ошпаз, ҳамшира, санитар ёки техник хизмат ходими сифатида ишлаётганини таъкидлайди. Аммо уруш шароитида “орқа линия” тушунчаси шартли. Фронт ҳудудида хизмат қилаётган ҳар қандай шахс хавф остида қолади.
Айрим ҳолларда аёллар тўғридан-тўғри жанг ҳаракатларига ҳам жалб этилгани ҳақида хабарлар бор.
Инсон ҳуқуқлари ташкилотлари нима дейди?
Инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари Россия қамоқхоналарида аёлларни урушга жалб этиш тизимли тус олганини таъкидламоқда. Айрим ҳолатларда маҳбуслар фронтга кетмаслик учун ўз жонига қасд қилгани ҳақида ҳам маълумотлар келтирилмоқда.
Бу ҳолатлар халқаро гуманитар ҳуқуқ ва инсон ҳуқуқлари нормаларига зид, деб баҳоланмоқда.
Марказий Осиё давлатлари нега таъсир қила олмаяпти?
Марказий Осиё давлатлари расман фуқароларини хорижий урушларда қатнашмасликка чақириб келади. Аммо амалда Россия қамоқхоналарида бўлаётган жараёнларга таъсир қилиш имкониятлари чекланган. Кўп ҳолатлар дипломатик даражада ҳам очиқ муҳокама қилинмай қоляпти.
электрошокер билан қийноққа солиб, урушни танлашга мажбурланган
Россия қамоқхоналарида ҳибсга олинган марказий осиёлик мигрант аёлларга “танлов” таклиф қилинмоқда: узоқ йиллик қамоқ ёки Украинадаги урушда хизмат қилиш эвазига озодлик. Инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари буни ихтиёрий қарор эмас, балки босим ва қўрқитишга асосланган мажбурлаш деб баҳоламоқда.




