Толибон ҳукуматида юқори лавозимдаги амалдорлардан бири, Толибоннинг ташқи ишлар вазирининг ўринбосари Шер Аббос Станикзай, Афғонистонда аёллар таълимига қўйилган тақиқни танқид қилиб, уни “Шариат эмас, балки шахсий қарор” деб атади. Бу баёнот халқаро ҳамжамиятнинг Толибонни қизларнинг ўрта мактаб ва ундан юқори таълим олишига рухсат бериш, шунингдек, аёлларнинг жамоат ҳаётида иштирокини чекловчи сиёсатларни бекор қилишга чақирувлари фонида янграмоқда.
Толибон 2021 йилда Афғонистонда ҳокимиятни эгаллаганидан сўнг, уларнинг етакчиси Ҳибатуллоҳ Охунзода ўзининг Шариатга асосланган қоидаларини жорий қилди. Ушбу қоидалар асосан қизларнинг 6-синфдан кейинги таълим олишини тақиқлаш ва аёлларнинг жамоатчилик ишларига ва ҳаётига киришини чеклашга қаратилган.
“Ҳар ким учун таълим ҳаққини таъминлаш керак”
Шер Аббос Станикзай Толибоннинг юқори раҳбариятини “ҳар ким учун таълимни таъминлаш”га чақирди. У Афғонистондаги диний семинария битирув маросимида сўзлаб, “бунга на олдин, на ҳозир ҳеч қандай асос йўқ,” деб таъкидлади. Унинг нутқи Афғонистоннинг TOLO News канали томонидан эфирга узатилди.
Станикзайнинг сўзларига кўра, Толибоннинг аёллар ҳуқуқларини чеклаши халқаро ҳамжамиятнинг Афғонистон ҳукуматига танқидий муносабатига сабаб бўлмоқда. Афғонистон ҳукумати ҳали ҳеч бир давлат томонидан расман тан олинмаган ва бу асосан аёлларга бўлган муносабати билан боғлиқ.
“Бугун биз 40 миллионлик аҳолининг 20 миллионига адолатсизлик қилмоқдамиз. Биз уларнинг барча ҳуқуқларини тортиб олдик: мактаблар ва университетларни ёпдик, шахсий можароларда уларни компенсация сифатида беряпмиз, турмуш қуриш бўйича ўз танловини қилишларига рухсат бермаяпмиз,” деди Станикзай.
“Биз Шариатга амал қилаяпмизми?”
Станикзай Толибоннинг аёллар таълимига қўйган тақиқларини аввал ҳам танқид қилган, аммо бу гал у ҳеч қачон бунчалик кескин баёнот бермаган эди. “Биз ҳозир юрган йўлимиз шахсий қарорларга асосланган, Шариатга эмас,” деди у.
Толибон ва халқаро ҳамжамият
Толибон 2021 йилда АҚШ етакчилигидаги халқаро кучларга қарши йиллар давомида уюштирилган ҳужумлардан сўнг ҳокимиятни қайта эгаллади. АҚШ қўшинларининг Афғонистондан чиқиб кетиши 2020 йил февраль ойида Дональд Трамп маъмурияти ва Толибон ўртасида тузилган келишув натижасида амалга оширилган эди. Бу музокараларда Станикзай Толибон номидан иштирок этган.
Шу ой бошида Станикзай Трампни “аниқ қарорли” ва “жасоратли” етакчи деб атади. У янги маъмурият остида АҚШнинг Афғонистонга нисбатан сиёсатида ижобий ўзгаришлар бўлишига умид билдирди. “Биз халқаро ҳамжамият ва Ғарб давлатлари билан яхши муносабатлар ўрнатмоқчимиз,” деди у.
БМТ ва инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари танқиди
Бирлашган Миллатлар Ташкилоти ва инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари Толибоннинг аёллар ҳуқуқларини чеклашини қоралаб, Афғонистон ҳукуматига қарши босим ўтказишда давом этмоқда. Улар Афғонистоннинг аёллар таълими ва жамоат ҳаётидаги иштирокига чекловлар билан яшаётган ҳолатини кескин танқид қилмоқда.




