Олий мажлис депутати Наримон Умаров давлат бюджети доирасида бир қатор муҳим йўналишларга ажратилган маблағлар 9 ой давомида тўлиқ ўзлаштирилмаганини танқид қилди. Айниқса, онкология, маданий мерос, музейлар, спорт ва энергетика каби ижтимоий ва стратегик соҳаларда маблағларнинг катта қисми ишлатилмай қолгани жиддий масала.
Иқтисодиёт ва молия вазири ўринбосари Отабек Фозилкаримов бу ҳолатни режалаштириш ва эҳтиёжларни аниқлашдаги камчиликлар, шунингдек рақамлаштириш жараёни давом этаётгани билан изоҳлади.
Бироқ мутахассислар фикрича, мазкур изоҳлар бюджет маблағларининг ўзлаштирилмаслигини тўлиқ оқлаб бермайди. Айниқса, онкология ва энергетика каби соҳаларда маблағларни кечиктириб сарфлаш тўғридан-тўғри аҳоли саломатлиги ва иқтисодий барқарорликка салбий таъсир кўрсатиши мумкин.
Юзага келаётган вазият давлат бошқарувида стратегик режалаштириш, лойиҳаларни олдиндан тайёрлаш ва ижро учун шахсий жавобгарлик масалалари ҳали ҳам долзарб эканини кўрсатмоқда. Бюджет маблағлари мавжуд экан, асосий савол очиқ қолмоқда: нега улар ўз вақтида ва самарали ишлатилмаяпти?
Ижтимоий аҳамияти юқори соҳаларда ўзлаштириш паст
Энг хавотирли жиҳат — онкологик касалликлар учун ажратилган маблағларнинг атиги 67 фоизи ўзлаштирилгани. Бу соҳа кечиктиришни кўтармайдиган, тўғридан-тўғри инсон ҳаёти билан боғлиқ йўналиш ҳисобланади. Шунингдек маданий мерос 78%, музейлар — 47%, спорт — 13%.
Бу рақамлар давлат сиёсатида эълон қилинаётган устуворликлар билан амалиёт ўртасида тафовут борлигини кўрсатади.
Энергетика соҳасидаги парадокс
Энергетика вазирлигига ажратилган маблағларнинг 63,8 фоизи ўзлаштирилган холос. Бу эса:
- энергия танқислиги,
- тарифлар ошиши,
- инфратузилмага эҳтиёж юқори бўлган бир пайтда жуда хавфли ҳолатдир.
Бу соҳада маблағларни ўзлаштира олмаслик идоравий бошқарувдаги сустлик ёки лойиҳаларнинг тайёр эмаслигидан далолат бериши мумкин.
“Режалаштириш муаммоси” — тизимли касаллик
Вазир ўринбосар Отабек Фозилкаримовнинг жавоби муҳим сигнал беради: “эҳтиёжларни аниқлаш ва режалаштиришда муаммолар бор” Бу жавобдан кейин қатор асосли саволлар юзага келади.
бюджет ажратиш реал эҳтиёжларга асосланмаганми?
лойиҳалар олдиндан пухта тайёрланмаганми?
маблағ бор, аммо уни сарфлай оладиган тайёр механизм йўқми?
Рақамлаштириш — баҳона ёки ечим?
Рақамлаштириш жараёни олиб борилаётгани ижобий. Аммо у мавжуд муаммоларни оқлаш учун универсал жавобга айланмаслиги керак. Рақамлаштириш маблағ ўзлаштирилмаслигининг сабаби эмас, аксинча уни тезлаштириши лозим. Бу ҳолат бюджет интизоми, стратегик режалаштириш ва ижро масъулияти масалалари яна очиқ қолганини кўрсатади




